Teppefall

(Novelle)

Han gjer så godt han kan for å verka overraska når ho kjem. Spring på kjøkkenet og skramlar formålslaust med panner og skapdører. Han er halvferdig med å fylla potetpanna når ho står i døra.

«Hei,» seier ho.

«Det vert ein liten stund til middag,» seier han. «Eg…»

«…visste ikkje at eg var så tidleg ferdig?» bryt ho han av. «Eg sluttar same tid kvar torsdag, veit du.»

Seks veker no. Han burde ha lært seg det, ho hadde rett i det, halv fire kvar torsdag, ho hadde aldri feila. Ein time seinare hadde alltid middagen vore på bordet, ungane svoltne og glade for å sjå han.

«Kvar er ungane hen?»

«Ute.»

«Har dei gjort lekser?»

«Kari har. Jostein har ikkje vore heimom.»

Luft kjem ut av nasen hennar. Ho tek avisa frå kjøkkenbordet og set seg i stova. Han skurer poteter og skrur steikeomnen på.

«Det var møte med fagforeininga i dag,» roper han inn til henne. Ho gryntar noko til svar.

«Det er frist i dag med refinansieringa,» held han fram. «Det er møter i kveld.»

Ho seier ikkje noko. Han går bort i døra og ser, ho sit med avisa halden opp framom seg.

«Har du ordna barnevakt til i kveld?» spør han.

«Nei,» sa ho. «Eg trur eg vil vera heime.»

«I morgon, då?»

«Kan hende. Kva er det til middag?»

«Fiskegrateng. Eg trur ikkje eg rekk eta. Men eg skal gjera klart.»
«Må du vera der så tidleg?»

«Ja.»

Potetene koker. Han kan ikkje få den jævla songen ut av hovudet. «Velkommen, velkommen, velkommen,» surrar det. Han hadde sagt det: Han ville ikkje syngja. Kunne ikkje. Han song som ein svartbak. Alle skal vera med, hadde Tryggen sagt. Alle syng opninga og avslutninga. Ingen bøn. Han ville trekkja seg. For seint, sa Tryggen. Du blir.

«Kan ikkje ungane vera med?» spør han høgt.

«Det er ikkje noko for dei,» seier ho.

Ho har rett. Dei kan nok bannskap som det er.

Dei har vore gjennom dette før. Då Tryggen først spurde, vart ho så glad. Klart du må, sa ho. Du må ha noko anna å tenkja på, òg. Ikkje berre gå her heime. Det kan verta lenge til det er arbeid på bruket igjen. Det vart lenge.

Han hadde freista syngja. Han hadde freista dansa. Han hadde stotra replikkane sine. Gått frå sketsj til sketsj medan Tryggen rista dystert på hovudet. Han hadde gløymt av leksene og kornett-timane til Jostein, lese kokebøker og vaska gulv, pugga songtekstar og freista å ikkje tenkja på kor stor salen nedfor scena på Samfunnshuset var.

Ho vart surare og surare når ho kom heim. Åt i stilla og la seg ned for å kvila medan han tok oppvasken. Om kvelden sat han oppe når ho var lagt seg, om morgonen vart han liggjande medan ho åt frukost og fekk ungane av garde.

Så, ein morgon han låg slik, kom det til han. Berre desse orda, denne figuren. Han spratt opp, fann fram klede og stilte seg framfor spegelen. Det sat som eit skudd. Han tok med kostymet på neste øving. Kjende blodet stiga då han høyrde låtten deira. Tryggen med vantru i augene: Har du skrive det her? Jamen, skriv for faen! Skriv!

Han skreiv heile den kvelden og heile dagen etter, og han skreiv enno då Gunhild kom heim.

«Er det så jævla viktig?» spurde ho. «Er den der revyen jævla viktig?» Han sa ingenting.

«Har du vore på arbeidskontoret?» byrja ho å spørja. Ho visste han laut dit annakvar veke, men ho spurde likevel. «Me veit jo ingenting,» sa han. «Og det er ikkje så forbanna mange jobbar å søkja på. Me kunne reisa…»

Ho ville ikkje flytta. «Eg har jobb,» sa ho. «Eg vil vera her.»

«Me kan ikkje leva av berre det,» sa han. «Eg kan,» sa ho.

Dei let det liggja.

Han set dei to aluminiumsfolieboksene med fiskegrateng i omnen. Dreg pusten langt ned i magen og tenkjer på rytme og taiming. Og på Tryggen. På møtet i dag såg han trøytt ut. Han hadde drukke seg godt munter etter generalprøven i går. Bantest og kalla dei den finaste forsamlinga av hyspungar som gjekk i to sko. Ikkje kunne dei spela, ikkje kunne dei synga, og han hadde no sett minst ein fire-fem kasser rundfrosen sei med betre taiming enn denne haugen med talentlause slørvkukar og slarkfætte.

I dag hadde han sete ganske stille i lag med formannen med bordet framst i kantina og sagt at dei veit ikkje. Er det pengar å hente, vert det arbeid for nokon. Er det ikkje, så er det skifteretten og kan hende nye eigarar om tre-fire månader.

«Men det vert ikkje meir fisk om det kjem nye eigarar,» sa formannen. «Og han vert i alle fall ikkje billegare. Og marknaden…» Han fullførte ikkje, berre gjorde ei fislete handrørsle som tydeleg fortalde kva slags slappkukmarked det var for frosen kvitfiskfilet der ute. Så sa kommunisten sitt om kva han syntest om det her, og Klakken sa at dei kunne no i det minste ha byrja med salting eller sei eller kva som helst, og Tryggen og formannen svara at nei, dei hadde ikkje utstyret og ikkje pengane og tru oss, me har tenkt og tenkt på kva som er mogleg, no er det berre å venta, og kommunisten sa at no har dei venta i fire veker og det var faenmeg mykje meir enn nok, og så gjekk dei heim.

«Kva sa dei på møtet?» spør ho.

«Ingen ting,» seier han. «Berre at fristen er i kveld. Om eg treff nokon av dei, skal eg spørja.»

Han går og set seg i lag med ho.

«Er du sikker på at du ikkje vil koma?»

«Ja,» seier ho. «Eg orkar berre ikkje. Det har vore så mykje i dag.»

Ho gøymer seg bak avisa att og han går for å ropa ungane inn.

«Tek du bilen?» spør ho.

«Nei, eg kan gå.»

Ungane spør kva han skal. «Eg skal spela revy,» seier han. Ingen av dei spør om å få vera med.

Han er mellom dei første. Bandet sit og stemmer, Tryggen ser over utstyret. Han byrjar leggja sminke. Kjenner at ein nervøs klump legg seg rett over mellomgulvet og på underleg vis gjer at han kjenner seg pissetrengt. Pust, tenkjer han. «Velkommen til møljekalas/de’ hær ska’ bli skikkelæ’ stas». Kven faen kan synga slikt?

Teppe. Scenelyset er brennande skarpt, salen eit djupt mørker fullt av klappande hender. Han smiler med stiv sminkemaske og syng. Han syng ut klumpen nedst i brystet, slyngjer dei latterlege orda ut som sigersrop mot det store, trugande mørkret der nede.

Bak scenen att vrenger han skjorta av og tek på kjeledress, gummistøvlar og forkle. Grønt, blomstrete forkle med raude kanter, Gunhild sitt, med hans eigne kvite mjølflekker og mørke merke etter feittfingrane hans. Han er ikkje der lenger. Han er kostymet. Teksten. Klår som is i hovudet. Kald, klår og roleg. Tryggen vinkar og han stiller seg opp i mørkret på scenen. No ser han dei. Formannen. Klakken. Kommunisten, òg. Konene deira. Rådmannen. Ordføraren. Blikka deira er hans. Dei ventar. Lyset kjem på, og dei forsvinn. Han riktar ryggen og snur seg mot mørkret. Dei flirer. Nokon ler høgt.

«Ja, eg går no her heime,» byrjar han. Det er perfekt. Taiming. Rytme. Han flyt på låtten og pausene når dei tenkjer seg om. Han ser såvidt nokre smil på første rad, drøymande. Tryggen og Aslak kjem inn og er kaffigjester, han svinsar omkring i gummistøvlene og kjenner ikkje nokon ting, berre rytmen. Låtten. Applausen. Pausen før poenget sig inn. Mørkret kjem. Han står heilt stille medan scenelyset svinn og kjenner applausen mot ryggen. Så smyg han seg ut og set seg på ein stol utved veggen bak scena. Tryggen står berre og måpar. Ho Gøril òg, i kyllingkostymet, og Svennien i samekofte. Dei berre måpar, og han merkar at han smiler, berre smiler og greier ikkje tenkja ein samanhengande tanke, han sit der og smiler heilt til dei skal ut att og syngja avslutninga. Han dansar over scena med dei andre og kjenner det sprengja i brystet. Det er noko som vil ut. Nokon, einkvan. Han bukkar og møter blikket til formannen, han står bakerst i salen med mobiltelefonen til øyra og ei nyve i panna.

Etterpå er det champagne og blomar og Tryggen er på gråten. Alle er på gråten. Dei klemmer kvarandre. Han kjenner sminken renna med tårene. Når han let augene att, kan han sjå dei for seg, alle benkeradene. Kjende andlet, endeleg opne mot han. Og bakerst formannen. No kjem han inn bak scenen.

«Det gjekk ikkje,» seier han i stilla som følgde han inn. «Dei vil leggja ned.»

Ingen svarar.

Lars O. Haugen

Advertisements

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s